Και συνεχίζουμε τις σύντομες σε ανάπτυξη αναρτήσεις, παρουσιάζοντας κάτι όχι και τόσο συχνό όπως είναι το μέλωμα στις δάφνες (που υπάρχουν στον κήπο μου).
Η δάφνη είναι μελισσοκομικό φυτό που δίνει γύρη (πορτοκαλί με φαιοκίτρινη) η οποία είναι χαμηλής θρεπτικής αξίας, αλλά και νέκταρ τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο (χωρίς όμως να μπορεί να δώσει αυτούσιο μέλι για τρύγο, γιατί δεν είναι και ιδιαίτερα διαδεδομένο φυτό η δάφνη στους κήπους, ή έξω στην εξοχή), δευτερεύον μελισσοκομικό φυτό που θα το προτιμήσουν οι μέλισσες εάν δεν υπάρχουν άλλες κύριες ανθοφορίες παράλληλα με αυτό στην περιοχή (την ίδια εποχή υπάρχουν οι ανθοφορίες των κύριων οπωροφόρων δέντρων (ροδακινιά, κερασιά, μηλιά, αχλαδιά κ.α.), οπότε είναι δύσκολο να τις ανταγωνιστεί για το ενδιαφέρον των μελισσών. Αλλά εάν δεν υπάρχουν αυτές οι ανθοφορίες, ή έχουν τελειώσει, τότε γίνεται χαμός στα άνθη της δάφνης από μέλισσες).
Αυτές είναι οι πληροφορίες που έχουμε για την δάφνη, την ανθοφορία της, και την σπουδαιότητα της ως μελισσοκομικό φυτό. Για εκείνο που δεν έχουμε σχεδόν καμία πληροφορία είναι η μελιτωφορία της, που προκαλείται συνήθως στα τέλη Ιούλη, και όλο τον Αύγουστο, και προκαλείται από αφίδες (ψώρα της Δάφνης) που απομυζούν τους χυμούς των φύλλων της, και αποβάλουν την υπερβάλλουσα ποσότητα του με την μορφή μελιτώματος.
Δεν είναι κάτι που το παρατηρείς συχνά, αλλά φέτος ήμασταν τυχεροί επάνω σε αυτό και εμφανίστηκαν αφίδες στις 3 δάφνες του κήπου μου, και μπόρεσα να το παρατηρήσω αυτό το φαινόμενο με τα μάτια μου, να δημιουργήσω ένα φωτογραφικό αρχείο, να κάνω κάποιες παρατηρήσεις, και να το παρουσιάσω σε εσάς στα πλαίσια αυτού του blog (Μάλιστα δημιουργώ και την σειρά αναρτήσεων Αρχείο αναρτήσεων μελιτωεκκρίσεων με αναρτήσεις του blog όπου παρουσιάζω μελιτωφορίες, ή γνώσεις μου, και πληροφορίες για τις μελιτωφορίες. Και ταυτόχρονα μένω έκπληκτος με τον αριθμό σχετικών αναρτήσεων με αυτό το θέμα που υπάρχουν σε αυτό το blog! Με τόση ενασχόληση με τις μελούρες μάλλον θα πρέπει να θεωρώ τον εαυτό μου ειδικό επάνω σε αυτές! Χα χα χα).
Οι αφίδες που παρασιτούν στα φύλλα της δάφνης και παράγουν μελίτωμα είναι μικροσκοπικές, λευκές, και συνήθως βρίσκονται ακριβώς στα "νεύρα" των φύλλων της.
Και είναι στο επάνω μέρος του φύλλου (το μέρος που το βλέπει ο ήλιος), και καθόλου από την κάτω πλευρά των φύλλων, όπως βλέπουμε στην πιο πάνω φωτογραφία.
Υπερπληθείς οι αριθμοί των αφίδων επάνω στα φύλλα της δάφνης, με χαρακτηριστική η κατανομή τους ακριβώς επάνω στο κύριο "νεύρο" των φύλλων, όπου λειτουργεί ως κεντρική αρτηρία όπου κινούνται οι χυμοί του δέντρου. Επίσης είναι εμφανέστατη η ύπαρξη μελούρας επάνω στα φύλλα που λαμπυρίζουν λόγου αυτής.
Η μελούρα με το πέρασμα του χρόνου αρχίζει να μαυρίζει, δημιουργώντας μια μορφή "κάπνας" (η οποία είναι και η ονομασία της ασθένειας που προκαλεί αυτή η προσβολή από τις αφίδες) στα φύλλα, όπως βλέπουμε στην παραπάνω φωτογραφία.
Εκείνο που δεν βλέπουμε στις φωτογραφίες είναι η ύπαρξη μελισσών που να συλλέγουν την μελούρα από τα φύλλα (ούτε σφιγγών, ούτε και σίρφων (είδα μόνο έναν στις τόσες εβδομάδες που παρατηρώ το φαινόμενο), αλλά και τα μυρμήγκια είναι και αυτά ελάχιστα επάνω στα φύλλα). Κάτι που το έχω παρατηρήσει για ένα διάστημα πάνω των 3-4 εβδομάδων από την στιγμή που παρατήρησα την πρώτη μελούρα επάνω στα φύλλα της δάφνης. Και μάλιστα είναι εμφατικότατη η απουσία μελισσών επάνω στις δάφνες, επί εβδομάδες δεν έχω παρατηρήσει ούτε μια μέλισσα επάνω σε αυτές. Δάφνες που την άνοιξη βούιζαν κυριολεκτικά από την παρουσία αμέτρητων μελισσων επάνω στα άνθη τους.
Ίσως η απάντηση να βρίσκεται στην παρακάτω πρόταση από την προηγούμενη ανάρτηση του blog Πειραματισμοί και αγιος ο Θεός. Δάφνη για τον κηρόσκορο όπου και αναγράφω:
" Για να βάλουμε και λίγη θεωρία μέσα στην ανάρτηση, μια που έγινε μια μικρή έρευνα επάνω στο θέμα. Στο αιθέριο έλαιο που έχουν τα φύλα της δάφνης (και οι καρποί της) ξεχωρίζουν το 1,8-Κινεόλη (Ευκαλύπτη -Eucalyptol) που δίνει και το χαρακτηριστικό άρωμα της (έχει και αποχρεμπτικές ιδιότητες), και το Λαυρικό οξύ (lauric acid) που έχει εντομοαπωθητικές ιδιότητες (έχει επίσης αντιμικροβιακή και αντιβακτριακές ιδιότητες και δράση."
Είναι δυνατόν οι αφίδες που απομυζούν τους χυμούς από τα φύλλα της δάφνης να αποβάλουν αυτούσια στο μελίτωμα τους τις παραπάνω ουσίες που έχουν εντομοαπωθητικές ιδιότητες?
Και αυτός είναι και ο λόγος που δεν έρχονται οι μέλισσες για να συλλέξουν την μελούρα από τα φύλλα? Νιώθουν ότι το μελίτωμα τις απωθεί?
Ή ακόμη χειρότερα, θεωρούν το συγκεκριμένο μελίτωμα ως κάτι το τοξικό?
Υπάρχει κάποιος μηχανισμός αντίληψης των μελισσών επάνω στην ποιότητα του μελιτώματος?
Και συνεχίζουμε τις ερωτήσεις μας.
Υπάρχουν και άλλα μελιτώματα που παράγουν οι αφίδες από άλλα φυτά τα οποία δεν τα συλλέγουν για ακριβώς τον ίδιο λόγο οι μέλισσες?
Ή αυτός ο μηχανισμός αντίληψης του μελιτώματος λειτουργεί μόνο στο μελίτωμα της δάφνης που έχει ουσίες εντομοαπωθητικές?
Σε φυτά που ξέρουμε ότι είναι τοξικά για το μέλισσες, όπως ο καπνός, και το μέλι τους που μπορεί (σπάνια) να συλλεχθεί από αυτές κάτω από σπάνιες και ειδικές συνθήκες (ακραίας πείνας, και έλλειψης άλλης νεκταροέκκρισης εκεί έξω μπορεί να προσπαθήσουν οι μέλισσες να πάνε στα άνθη του καπνού για να συλλέξουν μέλι, κάτι που είναι δύσκολο για αυτές γιατί το άνθος του καπνού είναι υπερβολικά βαθύ για να φτάσει μέχρι μέσα η γλώσσα των μελισσών (αλλά όχι για τις πεταλούδες!)), μήπως ακριβώς ο μηχανισμός παραγωγής μελιτώματος από αφίδες, μπορεί να δώσει πρόσβαση και στις μέλισσες σε μελίτωμα από φυτά που όμως είναι τοξικά (καπνός), και δεν μπορούν να αντιληφθούν οι μέλισσες αυτή την τοξικότητα (το μέλι που παράγεται από τον καπνό να μην οφείλεται από νεκταροέκκριση από τα άνθη του, αλλά από μελούρα από αφίδες!)?
Όταν λέμε ότι οι μελισσοκόμοι είναι έξυπνοι, και είναι ικανοί να θέτουν εμπνευσμένα ερωτήματα, δεν εννοούμε μόνο όσο αφορά μελισσοκομικούς χειρισμούς, στρατηγικές, τακτικές και μελισσοκομικές πατέντες τσακαλάκια μου!
Όλα τα παραπάνω ερωτήματα θα μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο επιστημονικής έρευνας, και να αποδώσουν αξιόλογες και πρωτότυπες επιστημονικές μελέτες! Άντε τι περιμένετε εκεί στην επιστημονική κοινότητα? Σας παρουσιάζουμε στο πιάτο το παρατηρηθέν φαινόμενο. Θέλετε να βγάλουμε και τα συμπεράσματα από αυτό πάλι εμείς οι μελισσοκόμοι?
Και συνεχίζουμε το μελίτωμα πάνω στα φύλλα είναι ελαφρά γλυκό (Ναιιιιιιιιιιιιι! Δοκιμάζεις με την γλώσσα σου το μελίτωμα (κάθε μελίτωμα, ή και νέκταρ, είτε επάνω στα φυτά και τα λουλούδια είτε στην κυψέλη όταν τινάζεις την μελούρα! Μυρίζεις επίσης και την μελούρα (δεν υπάρχει μυρουδιά στα περισσότερα από αυτά, μόνο όταν αρχίζει να περνά ο καιρός ορισμένα αποδίδουν μια ελαφρά μυρουδιά όξινη, όταν αρχίζει το μελίτωμα να ξινίζει. Ισχύει αυτό σχεδόν σε όλα, εκτός από το πεύκο, το πεύκο μυρίζει μια γλυκιά, και ευχάριστη, μυρουδιά όταν δίνει μελίτωμα, και υπάρχουν μεγάλοι αριθμοί με πεύκα που δίνουν. Δεν ξέρω εάν όλοι μπορούν να την πιάσουν αυτή την μυρουδιά, εγώ μπορώ να την πιάσω (και ο αδερφός μου επίσης), αλλά εγώ έχω και ιδιαίτερη αίσθηση στην όσφρηση! Πχ εγώ πιάνω πάρα πολύ έντονα την μυρουδιά από τα γίδια, τα πρόβατα, και κυρίως από τα άλογα, και τα μουλάρια, σε σημείο που σχεδόν να μην την αντέχω όταν ένα άλογο είναι κοντά σε μένα! Δεν ξέρω εάν και οι άλλοι βρίσκουν την μυρουδιά από τα άλογα τόσο έντονη, ή ενοχλητική! Για να υπάρχουν τόσοι πολλοί που να αγαπάνε την ιππασία (και εγώ αγαπάω τα άλογα! Πολύ! Αλλά μόνο να τα βλέπω! Δεν μπορώ να αντέξω για πολύ την οσμή τους! Όχι τόσο πολύ ώστε να τα έχω ανάμεσα στα πόδια μου για ώρες!) μάλλον ίσως να έχουν και ένα φραγμό στον εντοπισμό της οσμής των αλόγων!). Επίσης είμαι ικανός να αντιλαμβάνομαι την οσμή από κοπάδια προβάτων, αλλά κυρίως γιδιών (ιδίως την εποχή που σέρνουν τα αρσενικά!), ώρες αφού έχουν περάσει τα συγκεκριμένα κοπάδια από ένα μέρος (έτσι είναι οι Αρκούδες! Έχουν τρομερή όσφρηση! Χα χα χα).
Υποκειμενική η παρακάτω διαβάθμιση της γλυκύτητας των μελιτωμάτων που έχω δοκιμάσει (επάνω στο φύλλο).
Ταξινόμηση ανάλογα την γλυκύτητα των μελιτωμάτων.
1/ Βελανίδι
2/ Λεύκα
3/ Πεύκο
4/ Έλατο
5/ Δάφνη
6/ Αμυγδαλιά
Το πιο γλυκό από όλα (επάνω στο φύλλο) είναι το βελανίδι, με μεγάλή διαφορά από το δεύτερο, που είναι η λεύκα. Αλλά αυτά τα δύο έχουν τεράστια διαφορά στην γλυκύτητα από το τρίτο πεύκο, το οποίο είναι λίγο πιο γλυκό από το έλατο. Πέμπτη είναι η δάφνη που είναι λίγο πιο γλυκό από την αμυγδαλιά. Και παρόλο που είναι πιο γλυκό (ελαφρά)το μελίτωμα της δάφνης από το μελίτωμα της αμυγδαλιάς, το πρώτο δεν το προτιμούν οι μέλισσες, ενώ το δεύτερο το προτιμούν. Οπότε δεν είναι θέμα γλυκύτητας η προτίμηση τους. Στα υπόψη και αυτό!
Από ότι βλέπετε είναι όσο το δυνατόν πιο πλήρεις οι παρατηρήσεις μου επάνω σε αυτό το φαινόμενο!
Πολύ αφίδα, πολύ μελίτωμα, καθόλου μέλισσες!
Αλλά πλέον έχουν αρχίσει να προσελκύονται επάνω στα φύλλα της δάφνης και οι θηρευτές των αφίδων, για να κάνουν ένα τρελό τσιμπούσι με μια τέτοια τεράστια παρουσία τροφής για αυτές. Ένα είδος σκαθαριού που μοιάζει με μια μικρότερη εκδοχή της γνωστής "Πασχαλίτσας", μια μικρότερη εκδοχή, πιο μονόχρωμη, και πιο στρογγυλεμένη.
Θηρευτές των αφίδων, που είναι και αυτοί σε πολύ μεγάλους αριθμούς επάνω στα φύλλα.
Αυτή ήταν και η σημερινή ανάρτηση-μαρτυρία για την ύπαρξη της μελούρας της δάφνης. Ένα παρατηρηθέν φαινόμενο που οδηγεί σε πολύ ενδιαφέροντα ερωτήματα που χρήζουν απαντήσεων. Μια συνειδητοποίηση του γιατί είναι σημαντικό να αναρωτιόμαστε όχι μόνο τι νεκταροεκκρίσεις και μελιτωεκκρίσεις εκμεταλλεύονται οι κιτρινόμαυρες κυρές μας, αλλά κυρίως γιατί υπάρχουν νεκταροκκρίσεις και μελιτωεκκρίσεις που δεν τις εκμεταλλεύονται οι κυρές μας. Και μια ευκαιρία να δημιουργηθεί μια σειρά αναρτήσεων-αρχείο για τις μελούρες από το υλικό που έχει συγκεντρωθεί εδώ και πάνω από μια δεκαετία επάνω σε αυτό το θέμα.
Δεν πήγαμε άσχημα και σήμερα ε?
Μέχρι την επόμενη ανάρτηση.
Adios Amigos Locos
Λάζαρος Μότσανος
Σοχός 28/6/2026
