UA-50457385-1

Παρασκευή, 28 Αυγούστου 2015

Μαύρο Μέλι: Το Βελανιδόμελο


 Η σημερινή ανάρτηση είναι για ένα θέμα που δεν υπάρχει σχεδόν τίποτα στο διαδίκτυο ή στην βιβλιογραφία σχετικό με το θέμα αυτό. Και το θέμα μας σήμερα θα είναι το μαύρο μέλι, το βελανιδόμελο (Στα Αγγλικά Oak honeydew, στα Γερμανικά Waldhonig -μέλι δάσους-).

 Είναι πολύ περίεργη η έλλειψη πληροφοριών πάνω σε αυτό το θέμα και δείχνει το πόσο μπροστά είναι οι νότιοι μελισσοκόμοι στο ζήτημα της προώθησης και marketing των δικών τους μελιών (μην ξεχνάμε ότι τα μέλια για τα οποία έχουμε μελέτες για τα φυσικοχημικά χαρακτηριστικά τους*  - Πεύκου, Έλατου, Καστανιάς,Θυμάρι, Ρείκι, Ηλίανθου, Βαμβακιού, Εσπεριδοειδών - είναι μέλια που συνήθως τα συναντούμε στον νότο ή και στον νότο! Αντίθετα μέλια που τα συναντούμε αποκλειστικά στον Βορρά και στην κεντρική Ελλάδα έχουμε μια πλήρη έλλειψη ανάλυσης για αυτά π.χ. αγριορίγανη, ρίγανη, ελαιοκράμβη, βελανιδόμελο, κ.α..)

 Επίσης το μοναδικό μέλι με ονομασία προέλευσης είναι και αυτό από τον νότο, το μέλι ελάτου Βυτίνας, για να έχετε μια άποψη ποιοι είναι οι έξυπνοι μελισσοκόμοι σε αυτή την χώρα χα χα χα.

 Καιρός είναι να αλλάξει αυτό και να αρχίσουν και οι βόρειοι (και οι κεντροελλαδίτες επίσης χα χα χα) μελισσοκόμοι να παρουσιάζουν στον κόσμο το υπέροχο μέλι τους και αυτοί.

 Για να δούμε μερικά στοιχεία που έχουμε για το βελανιδόμελο. Πρώτο και βασικότερο το βελανιδόμελο παράγεται στις βελανιδιές (σχετικός σύνδεσμος στην Ελληνική wikipedia Βελανιδιά) - Δρυς -Quercus όπου έχουμε 531 είδη σε όλο τον κόσμο (στην Ελλάδα έχουμε 11 από αυτά τα είδη), ποια είδη όμως δίνουν βελανιδόμελο?

 Η απάντηση είναι απλή δεν ξέρουμε!



 Πάμε παρακάτω. 

 Τι γνωρίζουμε για το βελανιδόμελο? 

 Από μια γρήγορη ματιά οι πληροφορίες που συλλέγουμε από τις σελίδες που έχουν μερικές πληροφορίες για το μέλι του βελανιδιού βλέπουμε μόνο την ίδια φράση να ανακυκλώνεται από σελίδα σε σελίδα (συνήθως στις σελίδες για τις ηλεκτρονικές παραγγελίες μελιού χα χα χα) "Έχει γεύση ευχάριστη και ελαφρώς μεταλλική. Είναι μέλι πολύ πλούσιο σε μέταλλα με ιδιαίτερο άρωμα και πολύ σκούρο χρώμα. Κρυσταλλώνει δύσκολα" . Τι άλλο έχουν οι παραπάνω σελίδες ως πληροφορίες για το μέλι της βελανιδιάς? 

 Και εδώ η απάντηση είναι απλή τίποτα!




 Μα καλά δεν υπάρχει τίποτα άλλο για την βελανιδιά? 

 Δεν υπάρχει στο διαδίκτυο τίποτα για το βελανιδόμελο? Ναι υπάρχει η διδακτορική εργασία** της κυρίας Τανανάκη Χρυσούλας  όπου αναλύονται δείκτες για τα μέλια από μελιτώματα για την ταυτοποίηση τους, μια ενδιαφέρουσα εργασία για όσους ασχολούνται με τον έλεγχο των χαρακτηριστικών του μελιού και της ταυτοποίησης τους αλλά δεν αφορά αυτή η τελείως εξειδικευμένη γνώση ούτε τους μελισσοκόμους, ούτε τους καταναλωτές. 

 Σε βιβλία επίσης βρίσκουμε την εξής αναφορά στην πρακτική μελισσοκομία του Ανδρέα Θρασυβούλου " Βελανιδιά (Quercus macrolepis Kotschy) Δασικό δένδρο με μεγάλη εξάπλωση σ’ όλη την ορεινή χώρα, και ενδιαφέρον από μελισσοκομικής πλευράς. Το μήνα Ιούλιο, δίνει μελιτώδεις εκκρίσεις και τα μελίσσια αποθηκεύουν ποσότητες μελιού. Το μέλι βελανιδιάς ή «δένδρου», όπως λέγεται από τους μελισσοκόμους, έχει σκοτεινό χρώμα, γεύση ευχάριστη και δύσκολα κρυσταλλώνει. Οι μελισσοκόμοι αποφεύγουν τη μεταφορά μελισσιών στα δάση βελανιδιάς, γιατί σταματά η ανάπτυξή τους λόγω απουσίας γύρης. Αν δε μεσολαβήσει κάποια ανθοφορία με γύρη όπως της ερείκης ή του πολύκομπου, τα μελίσσια αυτά αποτυγχάνουν στο πεύκο και παρουσιάζουν μεγάλες απώλειες το χειμώνα ". Α ρε κυρ Ανδρέα! Μορφή της Ελληνικής Μελισσοκομίας! Αλλά εδώ τα δεδομένα που μας δίνει είναι ελάχιστα. 

 Επίσης έχουμε στο περιοδικό μελισσοκομική επιθεώρηση Ιανουαρίου - Φεβρουαρίου 2015 τεύχος 239 ένα άρθρο της κυρίας Τανανάκη Χρυσούλας οπού εκτός από ελάχιστα στοιχεία για το ίδιο το μέλι παρουσιάζονται πάλι εξειδικευμένα στοιχεία για το μέλι βελανιδιάς που αφορούν κυρίως τα παιδιά που δουλεύουν στο εργαστήριο μελισσοκομίας του ΑΠΘ και εκτελούν έλεγχους στα μέλια αλλά όχι τους μελισσοκόμους.  



 Τίποτα τίποτα άλλο? 

 Ναι υπάρχουν ακόμα μερικά πράγματα για το μέλι βελανιδιάς και όλα είναι από αυτό το blog χα χα χα. 

 Πρώτα από όλα έχουμε σε προηγούμενη ανάρτηση Απαντήσεις σε ερωτήσεις που δεν μου έγιναν Vol IV ερώτηση 17   ένα μικρό οδηγό για την εκμετάλλευση των τοποθετήσεων στις βελανιδιές.

 Επίσης υπάρχει στην ανάρτηση Μελισσοκομική χλωρίδα Θεσσαλονίκης το παράθυρο μελιτωφορίας της βελανιδιάς. 

 Στην ανάρτηση Μελισσοχωρητικότητα Περιοχών έχουμε την μελισσοχωριτικότητα που μπορεί να έχει η τοποθέτηση σε βελανιδιές.

 Στην ανάρτηση Νεκταροέκκριση και γυρεοπαραγωγή φυτών έχουμε την απόδοση της βελανιδιάς σε μελίτωμα και γύρη.

 Και τέλος στην ανάρτηση Ώρες Νεκταροέκκρισης  έχουμε το πότε δίνει μέσα στην διάρκεια της ημέρας η βελανιδιά.

 Καλή δουλεία η Αρκούδα!

 Χα χα χα. . 


 Πάμε να δώσουμε περιγραφή τώρα για αυτό το υπέροχο μέλι (σύμφωνα με την άποψη μου το καλύτερο μέλι του Ελλαδικού χώρου μετά της καστανιάς και ισάξιο με το πευκόμελο***) μέλι σκούρο τελείως σε βαθμό που δείχνει μαύρο, πηχτό, με υπέροχη καραμελένια γεύση (ή γεύση σαν μελάσα) κρυσταλλώνει δύσκολα****.

 Έχει κυριαρχήσει η άποψη ότι το μέλι της βελανιδιάς εξαντλεί τα μελίσσια στην πλειονότητα των μελισσοκόμων και αυτό ισχύει αν τα μελίσσια δεν βρίσκουν ταυτόχρονα γύρη στις τοποθετήσεις τους μέσα στα βελανιδοδάση αλλά όχι γιατί έχει κάτι το βελανιδόμελο στην σύσταση του (σε φόρουμ έχω διαβάσει ότι το μέλι από τις βελανιδιές είναι δηλητηριώδες για τις μέλισσες αλλά όχι για τον άνθρωπο. Και αυτή είναι μια πληροφορία που μας έρχεται από τα δυτικά (ΗΠΑ), μάλιστα στην πηγή από την οποία έχω πάρω τα δεδομένα για την ανάρτηση μου Νεκταροέκκριση και γυρεοπαραγωγή  αναφέρεται και αυτή η πληροφορία. Ναι αλλά για ποια είδη βελανιδιάς? Υπάρχουν 531! Είναι μέσα σε αυτά τα είδη και τα 11 που υπάρχουν στην Ελλάδα? Με ποίο μηχανισμό από τους γνωστούς (και μη χα χα χα) με τους οποίους δημιουργείται το μελίτωμα της βελανιδιάς υπάρχει περίπτωση για να έχουμε κάτι τέτοιο? Υπάρχουν αυτοί οι μηχανισμοί στην Ελλάδα? Ερωτήσεις φυσικά που δεν ξέρουμε τις απαντήσεις αλλά οι Ελληνάρες ξερόλες έχουν βγάλει πόρισμα! Πάντως από τοποθετήσεις μου στις βελανιδιές εγώ κάτι τέτοιο δεν έχω δει! Και εγώ εμπιστεύομαι τις αισθήσεις μου και την εμπειρία μου μόνο (αυτό ονομάζεται εμπειρισμός παίδες χα χα χα)).

 Πάντως για να υπάρχει ένα μέτρο σύγκρισης μελίσσια που έχουν τοποθετήσεις σε βελανίδια και έχουν επάρκεια γύρης ή τροφοδοσία με γυρεόπιτα τα πάνε πολύ καλύτερα στα Πεύκα από μελίσσια που είχαν τοποθετήσεις σε  Ρίγανη, Ηλιόσπορους, Βαμβάκια (με αυτή ακριβώς την σειρά μάλιστα!).

  Βελανιδοδάση που δίνουν βελανιδόμελό υπάρχουν στην Μακεδονία, στην Ήπειρο, στην Θράκη, σε περιοχές της Κεντρικής Ελλάδας και σε ελάχιστες περιοχές στην Πελοπόννησο.   

 Υπάρχουν όπως είδατε 5 αναρτήσεις αυτού του blog που μιλάνε για τις τοποθετήσεις του βελανιδιού και την εκμετάλλευση του, δεν θεωρώ σκόπιμο να αναφέρω άλλα πάνω σε αυτό όποιος ενδιαφέρεται απλούστατα τις διαβάζει..

 Μερικά ακόμα στοιχεία πάνω στο βελανιδόμελο τώρα. Το 70% -71% περίπου των μελιών στην Ελλάδα είναι μέλια μελιτωμάτων, με το πευκόμελο να έχει ένα 65% της συνολικής παραγωγής, το ελατόμελο άλλο ένα 5%, και το βελανιδόμελο 1% περίπου. Στατιστικά έχουμε 1 καλή παραγωγή ανά 4 χρονιές (η κυρία Τανανάκη στο άρθρο της στην Μελισσοκομική επιθεώρηση αναφέρει ότι οι Γάλλοι μελισσοκόμοι αναφέρουν μια συχνότητα 1 στις 4 χρονιές, ενώ οι Έλληνες συνάδελφοι τους μια συχνότητα 1 στις 5, εγώ τείνω να συμφωνήσω με την συχνότητα που έχουν παρατηρήσει οι Γάλλοι συνάδελφοι χα χα χα).

 Μέχρι λίγα χρόνια πριν το βελανιδόμελο ήταν τελείως υποτιμημένο μέλι με πολύ χαμηλή τιμή (οι άσχετοι το ονόμαζαν ακόμα και μυρμηγκόμελο -γιατί πάνε και τα μυρμήγκια όπως και οι μέλισσες για να το συλλέξουν-, για αυτό και επικράτησε ο όρος "Μέλι του Δάσους" για το βελανιδόμελο και όχι ο όρος μέλι βελανιδιάς!) με την έλευση όμως βόρειων τουριστών (που λατρεύουν τα σκούρα μέλια σε αντίθεση με τους Έλληνες) καθώς και  της αλλαγής των γούστων σιγά σιγά και των Ελλήνων καταναλωτών το μέλι της βελανιδιάς βρίσκει γρήγορα την αξία του στα μάτια των καταναλωτών (μαζί με τα άλλα μέλια μελιτωμάτων) και αυξάνει ραγδαία η τιμή του για να φτάσει να ανταποκρίνεται στην πραγματική αξία αυτού του μελιού! 

 Αλλά ας πάμε στο πιο βασικό που μας ενδιαφέρει εμάς τους μελισσοκόμους που είναι οι μηχανισμοί με τους οποίους έχουμε αυτή την μελιτοέκκριση. 



 Ο πρώτος μηχανισμός είναι μέσω αφίδων από τα φύλλα των βελανιδιών (η πρώτη μελιτωέκκριση της βελανιδιάς, η μελούρα του φύλλου), Πιθανότατα να είναι στην Ελλάδα οι αφίδες του είδους Kermes Quercus που αναφέρει η κυρία Γούναρη στην εργασία της για τα μελιτωγονα έντομα***** (και πάνω στην οποία εργασία βασίζονται οι αναρτήσεις αυτού του blog Μελιτωγόνα έντομα και μελιτωφορίες καθώς και Μελισσοκομία και Πεύκο) και βασίζονται στην εργασία του Σάντα του 1983 "Έντομα που παράγουν μελιτώματα που εκμεταλλεύονται οι μέλισσες στην Ελλάδα". 

 Σε αυτή την περίπτωση τα μυρμήγκια μπορούν να βοηθούν αυτόν τον μηχανισμό με το να μετακινούν τις αφίδες πάνω στα φύλλα της βελανιδιάς για να απομυζήσουν τους χυμούς της και να τα εκμεταλλευτούν αυτά όπως κάνουν οι βοσκοί μας με τις αγελάδες!!! Υπάρχει μάλιστα η πιθανότητα και αυτές τις αφίδες να τις μετακινούν στις φωλιές τους για να τις προστατεύουν από εχθρούς και τις κακές καιρικές συνθήκες. Ο παραπάνω μηχανισμός περιγράφεται από τον Bruce Spencer στο blog του June Bugs. Και φυσικά οι μικρές μας κιτρινόμαυρες κλέφτρες είναι από δίπλα για να αρπάζουν το μερτικό τους στην μελιτωέκκριση.

 Χα χα χα.


 Ένας δεύτερος μηχανισμός που έχει παρατηρηθεί σχετικά με την μελιτωέκκριση της βελανιδιάς (στο εξωτερικό! Δεν ξέρω αν υπάρχει αυτός ο μηχανισμός στην Ελλάδα) είναι ο εμβολιασμός με αυγά σφήκας των βελανιδιών και η δημιουργία κηκίδων (περισσότερα για τις κηκίδες στην σελίδα ΚΗΚΙΔΑ) όπου μέσα τους εκκολάπτεται σιγά σιγά η προνύμφη της σφήκας που τρέφεται από το μελίτωμα που παράγει η βελανιδιά εξαιτίας της ύπαρξης της κηκίδας με την προνύμφη της σφήκας! (κάτι παρόμοιο κάνουν οι σφήκες και με τις προνύμφες τους που τις τοποθετούν μέσα σε αράχνες και τις καταβροχθίζουν εσωτερικά, ο παρασιτικός χαρακτήρας της σφήκας είναι φοβερός σε όλες τις μορφές της!!!). Επίσης αρκετό μελίτωμα βγαίνει και εξωτερικά και προσελκύει μυρμήγκια τα οποία προστατεύουν την κηκίδα-πηγή του μελιτώματος και ταυτόχρονα και την προνύμφη της σφήκας που είναι μέσα μέχρι την στιγμή που θα εκκολαφθεί για να συνεχίσει αυτόν τον κύκλο! Τρομερή στρατηγική από την μεριά της σφήκας! Ο παραπάνω μηχανισμός περιγράφεται στο blog Nature Posts

 Και εδώ θέλω να τονίσω την συγγενική σχέση που έχουν αυτά τα τρία είδη εντόμων μεταξύ τους, τα μυρμήγκια, οι σφήκες, και οι μέλισσες και την ταυτόχρονη τους εκμετάλλευση των μελιτωμάτων της βελανιδιάς. Προφανέστατα αυτή η εκμετάλλευση να είχε αρχίσει από πολύ παλιά όταν υπήρχε ο κοινός πρόγονος και των τριών ειδών!


 Ο τρίτος μηχανισμός που έχω υπόψη μου σχετικά με την παραγωγή του μελιτώματος είναι μέσου μυκήτων (μου ανάφερε αυτή την θεωρία ο δάσκαλος μου, που όπως έχω πει είναι ο καλύτερος μελισσοκόμος αυτή την στιγμή στην Ελλάδα- μέχρι να γίνω εγώ ο καλύτερος μελισσοκόμος στην Ελλάδα χα χα χα- και εξαιτίας αυτών των εκπληκτικών ιδεών είναι ο καλύτερος και όχι γιατί κάνει τσαλιμάκια με το ξέστρο παίδες μου! Χα χα χα). 

 Μύκητες?

 Τι μύκητες?

 Μούχλα!?!?

 Ζυμομύκητες παίδες (βλέπετε Ελληνική wikipadia Μύκητας) μύκητες που προκαλούν ζύμωση και αποδομούν μια οργανική ουσία και παράγουν κάτι άλλο.

 Μην μου κάνετε γκριμάτσες! Και καλά δεν σας άρεσε η ιδέα! Το κρασί που πίνετε το δημιουργούν ζυμομύκητες, και το ξύδι στην σαλάτα σας, και την μπύρα σας, και το τυρί, και το κασέρι, και το γιαούρτι, και το ψωμί, και την πενικιλίνη ακόμα! Επίσης τα μανιτάρια και οι τρούφες και αυτά μύκητες είναι μην ξεχνιόμαστε!

 Το πευκόμελο που το παίρνουν οι μέλισσες από ότι απορρίπτει από το πεπτικό του σύστημά ο εργάτης του πεύκου δεν σας πειράζει ε? Το ανθόμελο που γίνεται με την τροφάλαξη των μελισσών και κάθε μόριο του μελιού θα περάσει τουλάχιστο από 50 διαφορετικά στομάχια μελισσών δεν σας χαλάει ούτε αυτό ε?

 Χα χα χα.

 Οπότε έχουμε το σάπισμα των βελανιδιών από αυτόν τον ζυμομύκητα (που φυσικά δεν ξέρουμε ποιος είναι, και πως λειτουργεί ακριβώς, ή ποια δέντρα βελανιδιάς προσβάλει, και γιατί υπάρχει μια περιοδικότητα στην εμφάνιση του, ερωτήματα που μπορούν να δώσουν διδακτορικές εργασίες), παράγει το μελίτωμα που παίρνουν οι μέλισσες και το μετατρέπουν σχετικά εύκολα σε βελανιδόμελό (το μελίτωμα έχει σχεδόν την γεύση και το χρώμα του μελιού απλώς μάλλον μόνο υγρασία να αφαιρούν οι μέλισσες και να προσθέτουν τα κατάλληλα ένζυμα που του δίνουν την δυνατότητα να διατηρηθεί για πολύ χρόνο όπως και κάθε μέλι). Οι παραπάνω φωτογραφίες είναι δικές μου και τις έχω τραβήξει φέτος (2015) για να έχετε μια ιδέα πως είναι η μελιτοέκκριση του βελανιδιού.

 Αλλά επειδή ο Αρκούδας δεν είναι από αυτούς που ακούνε μια θεωρία και την καταπίνουν έτσι εύκολα έκανε και το σχετικό πείραμα για να επιβεβαιώσει αυτόν τον ισχυρισμό (και ο κρεμασμένος επί ξύλου να ερχόταν δίπλα μου τις πληγές από τα καρφιά στις παλάμες του θα ζητούσα να δω! Χα χα χα) λοιπόν με το μάτι δεν υπήρχε καμία αφίδα πάνω στα βελανίδια για να πούμε ότι είχαμε τον πρώτο μηχανισμό παραγωγής μελιτώματος που περιγράψαμε παραπάνω.

 Ωραία θα μπορούσε να ισχύει ένας μηχανισμός σαν τον δεύτερο που περιγράψαμε και εφαρμόζει η σφήκα με το να εμφυτεύει τα αυγά της μέσα στα βελανίδια και να εκκολάπτονται εκεί σιγά σιγά οι προνύμφες της!

 Πως μπορούμε να το ελέγξουμε αυτό?

 Έλα ντε!

 Πως?

 Αν σας αρχίσω στις σφαλιάρες θα δείτε!!!!

 Επειδή δεν σας κόβει εσάς δεν σημαίνει ότι δεν κόβει και σε κανένα! Με ένα μαχαίρι ο Αρκούδας απλούστατα άνοιξε ένα βελανίδι που έβγαζε μελίτωμα για να δει τι έχει μέσα!

 Δύσκολο να το σκεφτεί κανένας αυτό ε?

 Και όμως δεν το έχω δει να το κάνει κανείς!

 Αν περπατάμε πάνω στα βήματα των άλλων και δεν κάνουμε ποτέ ερωτήσεις γιατί αυτό, και γιατί εκείνο, θα βρεθεί κάποτε ένας κακός αρκούδας που θα σας κράξει παιδάκια!!!

 Χα χα χα.



 Και εδώ ο Dr House βρίσκει ότι για ακόμα μια φορά ο ασθενής είχε λύκο!!!

Χα χα χα.


 Τι βλέπουμε εδώ παίδες?

 Τον πυρήνα από το βελανίδι που έβγαζε μελίτωμα, ούτε προνύμφες σφήκας μέσα ούτε τίποτα άλλο. 

 Στην γεύση του μάλιστα έμοιαζε σαν κάστανο με μέλι (πας καλά ρε μαλάκα?!?!?! Τρως βελανίδια!!! Τι είσαι κανένας βάρβαρος?!?!?! Ρε εμείς όταν χτίζαμε παρθενώνες αυτοί τρώγανε βελανίδια και τώρα άρχισες να τρως βελανίδια και εσύ!!!! Χα χα χα).

 Οπότε ούτε αφίδες δεν υπήρχαν, ούτε προνύμφες εντόμων μέσα, απλώς σαπίζει ο καρπός και παράγει μελίτωμα! Τι ακριβώς μας λέει αυτό?!?!?

 Ναιιιιιιιιιιι! 

 Μην αργείτε, παρθένο πεδίο έρευνας αυτό μαγκίτες μου!



 Εδώ έχουμε ένα βελανίδι που δεν έχει μελίτωμα και βλέπουμε ότι έχει αναπτυχθεί πολύ περισσότερο ο πυρήνας του.


 Κυριολεκτικά το μελίτωμα στάζει από τα φύλλα, για να το πάρουν οι μέλισσες θα πρέπει να υπάρχει και αυξημένη υγρασία για να μην είναι πολύ πηχτό (για αυτό κυρίως το παίρνουν το πρωί και το απόγευμα που η υγρασία είναι μεγαλύτερη, ακριβώς όπως γίνεται και με το μελίτωμα του πεύκου!).


 Ούτε όλα τα δάση βελανιδιάς δίνουν μελίτωμα, ούτε όλα τα δέντρα του ίδιου δάσους, ούτε καν όλα τα βελανίδια του ίδιου δέντρου (είπαμε εδώ χωράει τεράστια έρευνα!).


 Φυσικά ο αρκούδας δεν χρειάζεται ούτε μέλισσες για να βρίσκει όλες τις πηγές του μελιτώματος ούτε καν τις μέλισσες για να το πάρει χα χα χα. 


 Εδώ ακόμα πιο καθαρά ευδιάκριτο το μαύρο του χρώματος που έχει το μελίτωμα του βελανιδιού.


 Και ευκαιρία για ακόμα μια εγχείριση σε αυτό το βελανίδι που δίνει τόσο ευδιάκριτα.


 Και για ακόμα μια φορά επιβεβαιώνεται η θεωρία, σαπίζοντας το βελανίδι παράγει το μελίτωμα και μόνο, κανένας άλλος μηχανισμός!


 Και φυσικά κάθε πείραμα θα πρέπει να επαναλαμβάνεται συνέχεια και να μας δίνει διαρκώς το ίδιο αποτέλεσμα το οποίο θα επιβεβαιώνει όλο και περισσότερο την διατυπωμένη θεωρία.


 Μέσα στο χέρι μου βελανίδι που σαπίζει και παράγει μελίτωμα, με τον πυρήνα του ευδιάκριτο όπως και τα τοιχώματα του που σαπίζουν σιγά σιγά.


 Βελανίδι που δεν παράγει μελίτωμα και δεν σαπίζει, η διαφορά είναι εμφανέστατη!


 Δηλαδή τόσα και τόσα χρόνια ήταν τόσο δύσκολο να γίνει αυτή η έρευνα? Χρειάστηκε κάτι το εξαιρετικό από πλευράς σκέψης, γνώσεων, υλικού? Παίδες γκρεμίστε τα τείχη που υψώνετε στους εαυτούς σας! Κάθε ταξίδι χιλίων μιλίων ή ταξίδι μέσα στην γνώση το μόνο που χρειάζεται είναι απλούστατα ένα μικρό πρώτο βηματάκι.


 Στην παραπάνω φωτογραφία έχουμε την χρωματική παλέτα από διάφορα μέλια που έχω παραγάγει (μάλλον οι μέλισσες μου το έχουν παραγάγει χα χα χα). Και έχουμε και λέμε από αριστερά προς δεξιά:

α/ Πευκόμελο Πρώτο Χέρι του Πεύκου 2014 (Μελίτωμα)
β/ Πευκόμελο Δεύτερο Χέρι του Πεύκου 2014 (Μελίτωμα)
γ/ Βελανιδόμελο 2015 (Μελίτωμα)
δ/ Αγριορίγανη 2015 (Ανθόμελο)
ε/ Λυγαριά 2015 (Ανθόμελο)

 Είναι εμφανέστατο το μαύρο χρώμα του Βελανιδόμελου σε αντίθεση με το βαθύ κόκκινο του Πεύκου, το ανοιχτό κόκκινο της Αγριορίγανης, και το ξανθό της μπύρας της Λυγαριάς.

 Αυτά λοιπόν για σήμερα παίδες, αυτή η ανάρτηση είναι στα ανώτατα όρια της έρευνας που μπορεί να κάνει ένας μελισσοκόμος (και στις δυνατότητες του) και δεν είναι διδακτορική διατριβή, το θέμα προσφέρεται για κάτι τέτοιο αλλά θέλει ειδικευμένο επιστήμονα πάνω σε αυτό για να γίνει η έρευνα στο βάθος που απαιτείται.

 Από την πλευρά μου είμαι πρόθυμος να δώσω οποιαδήποτε βοήθεια σε μια σχετική έρευνα που σκοπό θα έχει να πάει την αγαπημένη μου μελισσοκομία ένα βήμα μπροστά αλλά θα βοηθήσει και στην διάχυση των γνώσεων.

 Επίσης μου δόθηκε η ευκαιρία να μιλήσω για ένα από τα αγαπημένα μου μέλια .Στην πραγματικότητα η αδυναμία μου είναι, και ο λόγος που έγινα μελισσοκόμος, σύμφωνα με μένα δεν υπάρχει καλύτερο μέλι από αυτό!

 Λάθος!

 Ίσως και να υπάρχει!

 Ναι υπάρχει ένα ακόμα μέλι που είναι καλύτερο και από αυτό!

 Το μέλι πάνω στα χείλη του πρώτου σου έρωτα όταν τα φιλάς!!!

 Αυτό είναι το μόνο καλύτερο μέλι από το βελανιδόμελο!

 Χα χα χα.

 Αυτά παίδες!

 Μέχρι την επόμενη ανάρτηση........





Adios Amigos Locos


 Η παραπάνω ανάρτηση είναι αφιερωμένη σε όλους τους φίλους μου που γεμάτοι περηφάνια βγάζουν φωτογραφίες από τα βελανιδόμελα τους αλλά τα αποκαλούν "Μέλι του Δάσους" έχοντας στον νου προκαταλήψεις των πελατών περασμένων δεκαετιών. Από εδώ και πέρα μπορείτε άφοβα να το ονομάζετε το μαύρο μέλι σας βελανιδόμελο, και όταν κάποιος από τους πελάτες σας έχει μια απορία ή προκατάληψη για αυτό απλούστατα πείτε του να διαβάσει αυτήν εδώ την ανάρτηση!   


Παρατηρήσεις

*** Υπάρχει μια τάση στους μελισσοκόμους να εξυμνούν τα μέλια που έχουν στην περιοχή τους και αποτελούν ένα μεγάλο μέρος της συνολικής τους παραγωγής, ναι αυτό είναι αληθές! Έτσι όλοι τους οι μελισσοκόμοι κάνουν, εκτός από μένα! Εγώ είμαι αντικειμενικός! Χα χα χα. 


**** Το κρυσταλλώνει δύσκολα είναι κάτι το υποκειμενικό και εξαρτάται από τον βαθμό που είναι αμιγές ένα μέλι και πόσες προσμίξεις και από τι  άλλα μέλια έχει, αν υπάρχει μεγάλο ποσοστό και από ανθόμελα μέσα η κρυστάλλωση γίνεται πολύ πολύ πιο γρήγορα.



Παράρτημα Ι


 Το παράρτημα αυτό είναι το follow up (παρακολούθηση μέχρι την ολοκλήρωση σύμφωνα με τον Μπαμπινιώτη χα χα χα) της παραπάνω ανάρτησης.


 Οι περισσότερες φωτογραφίες του κύριου σώματος αυτής της ανάρτησης (όλες εκτός από την φωτογραφία της χρωματικής παλέτας των μελιών που βγήκε μετά τον τρύγο της Λυγαριάς) είχαν βγει αρχές και μέσα του Ιούλη όταν τα βελανίδια ήταν μικρά και υπήρχε τοποθέτηση μελισσιών στο βελανιδοδάσος για να πάρουμε βελανιδόμελο.


 Αντίθετα αυτές οι φωτογραφίες είναι στα τέλη του Αυγούστου όταν πλέον τα μελίσσια είναι στα πεύκα και ετοιμαζόμαστε για να κάνουμε τρύγο σε αυτά. Φαίνεται και από το μέγεθος των βελανιδιών αυτό. Δυστυχώς παρόλο που υπάρχει μελίτωμα επάνω τους (δεν έβρεχε τόσο ώστε να το ξεπλύνει) λόγου της θερμοκρασίας και της χαμηλής υγρασίας το μελίτωμα έχει πυκνώσει τόσο ώστε δεν μπορούν να το πάρουν οι μέλισσες, αυτός φυσικά είναι και ο λόγος που έγινε και η αλλαγή της τοποθέτησης των μελισσιών γιατί δεν θα ήταν πλέον παραγωγικό να παραμείνουν τα μελίσσια στο βελανιδοδάσος).  


 Σε αυτό το στάδιο του μελιτώματος πολλές φορές φορές το βλέπεις να αφρίζει πάνω στα βελανίδια.


 Και φυσικά πείραμα που δεν επαναλαμβάνεται δεν είναι πείραμα.


 Και εδώ έχουμε δύο διαπιστώσεις α/ Ότι η αρχική υπόθεση μας ότι ένας μύκητας προκαλεί την έκκριση μελιτώματος με το σάπισμα του βελανιδιού εξακολουθεί να επιβεβαιώνεται με την παρατήρηση της τομής ενός βελανιδιού. Β/ Το ξέστρο δεν κόβει τόσο καλά όσο ένα μαχαίρι, τουλάχιστο όχι ακόμα, όταν αναλάβει η λίμα μου θα κόβει εξίσου καλά χα χα χα. 


 Τελευταία εικόνα από το βελανιδοδάσος και το αντικείμενο του πόθου μου, ένα υπέροχο μέλι ικανό να στοιχειώνει τα όνειρα μας και να μας ικανοποιεί τις επιθυμίες μας τόσο συχνά όσο συχνά είναι και τα δίσεκτα τα έτη. Δεν πειράζει ας είναι! Το αξίζει και με το παραπάνω!

Παράρτημα ΙΙ


Πηγές



* Η ταυτότητα του Ελληνικού μελιού Φυσικοχημικά χαρακτηριστικά που στηρίζουν την ποιότητα του προϊόντος  

Θρασυβούλου Α., Μανίκης Ι, Τανανάκη Χ.. Τσέλλιος Δ., Καραμπουρνιώτη Σ., Δήμου Μ. 

** Μελέτη παραγόντων που επηρεάζουν τα πτητικά χαρακτηριστικά των μελιών που προέρχονται από μελίτωμα 

Τανανάκη Χρυσούλα 

***** Μελιτογόνα έντομα της Πεύκης

Γούναρη Σοφία.




Μότσανος Λάζαρος


Σοχός 28/8/2015

27 σχόλια:

  1. Ρε φίλε η καλύτερη σου ανάρτηση ever!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ευχαριστώ και εγώ πιστεύω ότι είναι από τις πολύ καλές γιατί απλούστατα γράφω για ένα θέμα που με ξετρελαίνει και ξυπνά το μικρό παιδί μέσα μου, και ως γνωστό τα κουταβάκια πολικές αρκούδες είναι χίλιες φορές καλύτερα από τις μεγάλες πολικές αρκούδες χα χα χα.

      Διαγραφή
  2. Απαντήσεις
    1. Ευχαριστώ Βαγγέλη, και ελπίζω να χρησιμοποιήσεις κάποιες από της πληροφορίες εδώ μέσα μια που έχεις μπει στην διεθνή αρένα των εξαγωγών.

      Διαγραφή
  3. Απίθανος, εξαιρετικός, άπιαστος. Η γιαγιά μου συνόψιζε όλα αυτά τα επίθετα με τη φράση '' κέραρο βερνικωμένο''.
    Είμαι τυχερός που σε διαβάζω και σε ευχαριστώ.
    Θοδωρής απο Βόλο.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Σε ευχαριστώ Θοδωρή για την υπομονή σου και την επιμονή σου να με διαβάζεις γιατί και σε μένα η γιαγιά μου συνόψιζε όλα τα επίθετα που είχε για μένα σε μια και μόνο φράση "Στραβό Άντερο" χα χα χα.

      Σας ευχαριστώ όλους σας για την υπομονή σας και εγώ είμαι τυχερός που με διαβάζετε (γιατί αλλιώς θα ήταν τελείως παράξενο να έγραφα και να έγραφα και να μην τα διάβαζε απολύτως κανείς χα χα χα)

      Διαγραφή
  4. Απίθανο το ποστ φίλε Λάζαρε!!!... επέτρεψε μου λοιπόν, με την καλή διάθεση πάντα να το αναδημοσιεύσω-δωσω στις σελίδες μου, απίθανο και συγχαρητήρια για την τεκμηρίωση σου...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ευχαριστώ Πρόδρομε για τα καλά σου λόγια. Και φυσικά μπορείς να το αναδημοσιεύσεις και μάλιστα επιβάλλεται η συγκεκριμένη ανάρτηση να αναδημοσιευτεί όσο το δυνατόν περισσότερο και για να υπάρξει ακόμα μεγαλύτερη διάχυση των γνώσεων ανάμεσα στους μελισσοκόμους (και όχι μόνο!).

      Αλλά και για να αρχίσει να αλλάζει ακόμα ταχύτερα στην ψυχολογία των καταναλωτών η ιεράρχηση που έχουν σχετικά με την αξία κάποιων μελιών (ήδη φυσικά αυτό γίνεται, απλώς καλά είναι να γίνει ταχύτερα χα χα χα).

      Διαγραφή
    2. Εγινε φίλτατε μου!!!... σ'ευχαριστω- να δω πότε θα σε "συναντήσω" τωρα στα Ορεινα σου.... απο κοντα τα πούμε.

      Διαγραφή
    3. Θα έρθει και ο καιρός και για αυτά, αρκεί να επιζήσουμε από τους τρύγους του πεύκου! Γιατί αν πάνε όπως πήγαν πέρσι λίγο δύσκολο το κόβω αυτό χα χα χα.

      Διαγραφή
  5. Φιλε σου βγαζω το καπελο με εκανες περηφανο που βγαζω τετοιο μελι και το αγαπω τοσο πολυ.Παντα ελεγα οτι ειναι το καλυτερο.Να εισαι παντα καλα και να μας γραφεις ωραιες ιστοριες!!!!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Αυτό και μόνο που μου είπες με κάνει περήφανο και μένα! Το να βλέπω μελισσοκόμους που δουλεύουν το βελανιδόμελο να νιώθουν έτσι για αυτό! Και είμαι σίγουρος ότι θα το μεταδόσεις αυτό το αίσθημα και σε κάθε άτομο που θα προτιμάει το μέλι σου έτσι ώστε να καταλάβει την μοναδική του αξία.

      Καθήκον μας και υποχρέωση μας είναι να μυήσουμε το κάθε άτομο στην ξεχωριστή μαγεία αυτού το μελιού.

      Και από ιστορίες θα σας έχω πολλές, μελισσοιστορίες και μη χα χα χα.

      Διαγραφή
  6. Επανέρχομαι γιατί με το εκρηκτικό μυαλό σου μου θύμισες την πιο συνταρακτική και όμορφη στιγμή της ζωής μου.
    Ήταν όταν έδωσα το πρώτο μου ερωτικό φιλί. Ο κόσμος γύρω μου ράγισε, ζαλίστηκα ,παραπάτησα και παρα-λίγο να σωριαστώ.
    Και πάλι σ'ευχαριστώ.
    Θοδωρής απο Βόλο

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Για αυτό λέω ότι το μέλι των χειλιών της πρώτης αγαπημένης είναι το καλύτερο μέλι του κόσμου , και μπορεί να συγκριθεί μόνο με το μέλι Jack Daniels της Καστανιάς, γιατί ως γνωστόν ο Έρως εστί γλυκόπικρος χα χα χα

      Διαγραφή
  7. Εδω εχεις δωσει ρεστα λαζαρε μπορεις ανετα να κρεμασεις το πληκτρολογιο σου...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Δεν χρειάζεται να κρεμάσω εγώ το πληκτρολόγιο μου Κωστή, άρχισε ήδη να με εγκαταλείπει αυτό, το γράμμα α δεν δουλεύει τις περισσότερες φορές, για το διάστημα πρέπει να καρφώσω το δάχτυλο μου επάνω του για να λειτουργήσει, όταν πατάω την τόνο συνήθως μου βγάζει το λ, και για κάποιο παράξενο λόγο όταν γράφω την λέξη έξι από μόνο του προσθέτει και το σ και την μετατρέπει σε σέξι χα χα χα.

      Διαγραφή
  8. Το βελανίδι έχει τεράστια αξία στις αγορές της Ευρώπης. Πρέπει να το πάρουμε χαμπάρι αυτό. Και εδώ στα βόρεια όλα τα βουνά είναι φίσκα στον Μεσέ ( Δρυς).
    Έχουμε νομές που με σωστό χειρισμό και γνώση μπορούμε για πλάκα να πιάσουμε τα 50 κιλά την κυψέλη. Έρευνα χρειάζεται.
    Τέλος... φέτος το βελανίδι έδωσε καλά και από χαμηλά. Νομίζω ότι χαμηλά και κοντά στα 500-600 μέτρα έχει καλύτερες συνθήκες έκρισης από ψηλότερα.
    Και επειδή για όλους έχει ο θεός (!) καλώ συναδέλφους που θα μπορέσουν να διαθέσουν πχ 5 μελίσσια. Να μαζευτούμε καμιά 10άρια, να βάλουμε από 5 μελίσσια ο καθένας και σε διαφορετικό μέρος... και σε 2-3-4 χρόνια και με τα ανάλογα τσίπουρα να βγάλουμε τα συμπεράσματα μας....!!!!!!!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Βαγγέλη καλός ο ενθουσιασμός αλλά 50 κιλά στην κυψέλη μερικές και μόνο χρονιές μέσα σε μια δεκαετία μπορείς να πάρεις χα χα χα.

      Το μέλι της βελανιδιάς αν δώσει μπορεί να έχεις απόδοση σε αυτή την τοποθέτηση σχεδόν όσο και σε ένα χέρι στα πεύκα αλλά το ζήτημα είναι ότι δεν δίνει κάθε χρονιά (ήδη έχω αναφέρει την στατιστική 1 προς 4).

      Αυτή η ανάρτηση που είδες μπορούσε να γίνει μόνο φέτος που έδωσε το βελανίδι, αντίθετα πέρσι ούτε καρπό (βελανίδι) δεν είχαν τα δέντρα όχι να δώσουν και μελίτωμα!

      Ωραία ιδέα σχετικά με τους κοινούς δείκτες αλλά δεν θα πιάσει στην Ελλάδα γιατί όλοι θα θέλουν να μάθουν τι έκανε το μέρος που είχαν τα μελίσσια οι άλλοι αλλά δεν θα δώσουν σωστές πληροφορίες όσο αφορά τα μελίσσια τα δικά τους, και αν βιαστείς να πεις ότι ο καθένας θα δώσει μελίσσια αλλά δεν θα ξέρει ακριβώς που είναι η τοποθέτηση τους τότε θα σου πω ότι αρκετοί θα δώσουν μελίσσια αδύναμα ή με γριές μάνες με αποτέλεσμα τα στοιχεία από αυτές τις τοποθετήσεις να μην έχουν και ιδιαίτερη αξία χα χα χα.

      Επίσης και βασικότερο μια τοποθέτηση που μπορεί να πήγε φέτος καλά του χρόνου μπορεί να μην δώσει τίποτα απολύτως και το αντίθετο.

      Τέτοια στοιχεία τοποθετήσεων έχουν νόημα μόνο αν συγκεντρωθούν με ορίζοντα αρκετών δεκαετιών (φυσικά σε ορίζοντα δεκαετιών αλλάζουν οι κλιματολογικές συνθήκες όποτε μπορεί να είναι και τελείως άχρηστα χα χα χα) και καμία προσπάθεια στην Ελλάδα δεν μπορεί να έχει τόσο μακροχρόνιο ορίζοντα (ή και οι καλλιέργειες αλλάζουν μόδα μέσα σε 1-2 πενταετίες όχι μέσα σε 1-2 δεκαετίες!). .

      Διαγραφή
  9. Δεν έχεις και άδικο. Οπότε η νοοτροπία μας, μάς αναγκάζει να δουλέψουμε μόνοι ως προς την συλογή πληροφοριών. Και ξέρεις το δυσκολότερο πράγμα σήμερα όσο και να σου φαίνεται παράξενο είναι η πληροφορία. Ή θα έλεγα η εκτίμηση της πληροφορίας.

    ΥΣ..50 κιλά μέσα στο έτος μάστορα ... όχι μόνο από το βελανίδι... χε χε

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ναι 50 μέλι κιλά την κυψέλη σε ολόκληρο το χρόνο είναι τρομερά υπερβολικός αριθμός Βαγγέλη χα χα χα.

      Αν μπορείς να παίρνεις 20-30 κιλά την κυψέλη μέσο όρο στην δεκαετία είσαι σε καλά επίπεδα, γιατί για την χρονιά που θα πάρεις τα 50 θα έχεις και την χρονιά που θα πάρεις 0.

      Μην ενθουσιάζεσαι και μην υπερτιμάς τις ικανότητες παραγωγής της μελισσοκομίας (αυτό είναι ένα λάθος που το κάνουν μόνο όσοι ασχολούνται με την εμπορία μελιού αποκλειστικά και όχι όσοι έχουν και παραγωγή χα χα χα).

      Το ότι δουλεύουμε μόνοι μας για την πληροφορία είναι σωστό και αυτό εν μέρη!

      Ναι μόνοι μας συνήθως έχουμε δημιουργήσει τον κύριο όγκο των πληροφοριών που χρησιμοποιούμε (και έχουμε φυσικά "δανεισθεί" και τους μελισσοκομικούς χειρισμούς και τεχνικές που δημιούργησαν εδώ και πολλά πολλά χρόνια οι παλιότεροι ,μελισσοκόμοι χα χα χα) αλλά υπάρχουν και κάποιοι που είτε με κέρδος (βλέπε σεμινάρια, βιβλία, blog με διαφημίσεις) είτε χωρίς κέρδος ( βλέπε blog χωρίς διαφημίσεις όπως είναι αυτό το blog) μοιράζονται το γνωστικό τους απόθεμα και τις έρευνες τους πάνω στην μελισσοκομία (και αυτή η ανάρτηση ακριβώς αυτό είναι χα χα χα).

      Από την άλλη πλευρά μην ξεχνάς ότι είναι δύσκολο για τους περισσότερους μελισσοκόμους (όχι όλοι!) να μοιραστούν πληροφορίες και γνώσεις γιατί αυτό αποτελεί το γνωστικό τους κεφάλαιο και το ανταγωνιστικό τους πλεονέκτημα.

      Φυσικό είναι αυτό, γιατί το μόνο πλεονέκτημα που έχει ένας παππούς μελισσοκόμος με 80-120 κυψέλες απέναντι σε ένα ενθουσιώδη νέο μελισσοκόμο με πολλά κεφάλαια και κυψέλες που τις έκανε χάρη σε αυτά τα κεφάλαια του, είναι το γνωστικό του κεφάλαιο.

      Από ένα σημείο και μετά είναι και θέμα επιβίωσης του παλιού μελισσοκόμου.

      Φαντάσου την μοίρα του αν αυτός ο ενθουσιώδης νέος μελισσοκόμος με τα πολλά κεφάλαια και τις κυψέλες αποκτήσει με κάποιο "μαγικό" τρόπο και το γνωστικό κεφάλαιο του παλιού μελισσοκόμου, τι νομίζεις θα γίνει?

      Δεν θα εκτοπίσει πλήρως (όχι μόνο αυτός αλλά και οι εκατοντάδες άλλοι μελισσοκόμοι με τα ίδια χαρακτηριστικά με αυτόν) τον παλιό μελισσοκόμο από την αγορά?

      Πρέπει να είμαστε επιεικείς με τους μελισσοκόμους που στην προσπάθεια τους να επιζήσουν κρατούν και κάτι κρυφό μόνο για τον εαυτό τους, αυτοσυντήρηση και μόνο είναι.

      Σαν να έδινες εσύ το πελατολόγιο σου και τους επιμέρους όρους συμφωνιών που έχεις με κάθε πελάτη σου δημόσια και σε κοινή θέα! Ούτε εσύ θα το έκανες αυτό αν ήθελες να υπάρχεις επαγγελματικά και την επόμενη μέρα.

      Από την πλευρά μας όσοι επιθυμούμε την διάχυση των γνώσεων ας το κάνουμε γνωρίζοντας ότι και αυτή η σχέση δεν θα είναι αμφίδρομη ούτε και προς το συμφέρων μας χα χα χα.

      Διαγραφή
  10. Να εισαι καλα μαζι με ενα Μεγαλο Ευχαριστω για τις γνωσεις που μοιραζεις. Δεν ειμαι παραγωγος ειμαι απλα...καταναλωτης , λατρης του μελιου..

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Εγώ σε ευχαριστώ Δίκαιε για τα καλά σου λόγια!

      Τέτοια λόγια μελένια είναι το καύσιμο που με ωθεί να συνεχίζω την διάχυση της γνώσης που έρχεται σε μένα, είτε λόγου έρευνας, είτε λόγου μαθητείας.

      Γιατί γνώση που δεν μεταδίδεται είναι στείρα γνώση και ατελής.

      Διαγραφή
  11. ΝΑ ΕΊΣΑΙ ΠΆΝΤΑ ΚΑΛΑ ΡΕ ΦΊΛΕ ΕΣΥ ΚΑΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΟΥ ΚΑΙ ΝΑ ΒΓΆΖΕΙς ΤΟ ΩΡΑΙΟ ΜΑΥΡΟ ΜΕΛΙ . ένας φίλος μελισσοκόμος απο παρνασσό

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ευχαριστώ Δημήτρη για τα καλά σου τα λόγια και τα ανταποδίδω, είθε μόνο μελένια όνειρα πραγματοποιημένα για σένα και τα λουλούδια που ανθίζουν μέσα στην καρδιά σου. Μόνο προσδοκίες, όνειρα, ελπίδες ικανοποιημένα στο μέλλον σας εις ολόκληρο και αβίαστα πραγματοποιήσιμα. Μελένιο μέλλον για μελένιες ψυχές.

      Διαγραφή
  12. ΝΑ εισαι παντα καλά και να έχεις τήν υγειά σου.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  13. Πολυ ωραιο το κειμενο. Ευχαριστω για τις πληροφοριες!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Μεγαλύτερη ανταμοιβή από το να ξέρεις ότι αυτά που γράφεις έχουν πράγματι βοηθήσει κάποιους δεν υπάρχει! Εγώ σε ευχαριστώ Μπάμπη που έδωσες τον απαραίτητο χρόνο και προσπάθεια για να διαβάσεις το παραπάνω κείμενο.

      Διαγραφή